Алинә Маланчева баш мие сәламәтлеген ничек сакларга икәнен сөйләде

Бу нерв системасы сәламәтлеге һәм баш мие авыруларын профилактикалау турында хәбәрдарлыкны арттыруга юнәлдерелгән мөһим вакыйга. Аксубай үзәк хастаханәсе поликлиникасы мөдире Алинә Маланчева билгеләп үткәнчә, 2025 елда баш мие сәламәтлеген саклау атнасы 2025 елның 21 июленнән 27 июленә кадәр уздырыла, һәм бу безнең организмның иң мөһим органы турында кайгыртуыбыз турында уйлану өчен менә дигән сәбәп.

Табиб баш мие сәламәтлеге ни өчен шулай мөһим икәнен аңлатты?

Баш мие – нерв системасының үзәк органы, ул организмның барлык функцияләре өчен җавап бирә: сулаудан һәм йөрәк тибешеннән алып фикер йөртүгә, хис-кичерешләргә һәм хәтергә кадәр. Аның сәламәтлеген саклау – тормышның югары сыйфатына, озын гомерле булуга һәм актив картаюга ачкыч.

Әмма баш миенә күп төрле куркыныч яный: яшь үзгәрешләреннән һәм хроник авырулардан алып инфекцияләр һәм яшәү рәвеше нәтиҗәләренә кадәр.

Баш мие сәламәтлегенә төп куркынычлар:

* Инсульт – баш мие кан әйләнешенең кискен бозылуы. Бөтендөнья инсульт оешмасы мәгълүматлары буенча, ел саен дөньяда 15 миллионнан артык инсульт очрагы теркәлә. Россиядә ел саен 400 меңгә якын кеше бу патология белән очраша.

* Нейродегенератив авырулар: Альцгеймер авыруы, Паркинсон авыруы, таркау склероз

* Эпилепсия һәм нейро мускул бозулары

* Баш миенең хроник ишемиясе

* Төрле этиологияле деменцияләр

* Когнитив функцияләр, йокы бозылу, баш авыртулары һәм астения барлыкка килгән постковид синдромы.

COVID-19 кичергән кешеләргә аерым игътибар бирергә кирәк. Аларның күбесендә постковид синдромы үсә, ул концентрация кимү, хәтер начараю, хәлсезлек һәм йокы бозылуда чагыла. Бу билгеләр тотрыклы булырга һәм инде булган неврологик проблемаларны катлауландырырга мөмкин.

Баш мие сәламәтлеген ничек сакларга?

Баш миенең сәламәтлеге генетикага гына түгел, яшәү рәвешенә дә бәйле. Менә берничә гади, ләкин нәтиҗәле кагыйдә:

1. Физик активлык

Даими уртача физик йөкләнешләр (йөрү, йөзү, йога, ЛФК) кан әйләнешен яхшырта, инсультлар куркынычын киметә һәм когнитив функцияләрне саклый.

2. Акыл активлыгы

Кроссвордлар чишү, уку, яңалыкка өйрәнү, өстәл уеннары уйнау — болар барысы да баш миен күнектерә һәм яшь үзгәрешләренең үсешен акрынайта.

3. Артериаль басымны контрольдә тоту

Югары басым — инсульт һәм деменция куркынычының төп факторларының берсе. Күрсәткечләрне күзәтегез һәм кирәк булганда аларны табиб күзәтүе астында төзәтегез.

4. Даими диспансеризация узу

Куркынычны иртә ачыклау – уңышлы дәвалануның нигезе. Профилактик тикшерүләрне һәм скринингларны игътибарсыз калдырмагыз.

5. Баланслы туклану

Урта диңгез диетасы принциплары буенча туклану (яшелчә, балык, чикләвек, бөтен кыяклылар) баш мие һәм йөрәк-кан тамырлары системасына уңай йогынты ясый.

6. Холестерин, глюкоза дәрәҗәсен һәм йөрәк ритмын контрольдә тоту

Бу күрсәткечләр баш мие кан тамырлары сәламәтлегенә турыдан-туры йогынты ясый. Уртача когнитив тайпылышлар булганда аларны контрольдә тоту аеруча мөһим.

Бозылуларга шикләнгәндә нишләргә?

Әгәр сез яки сезнең якыннарыгыз мондый билгеләр белән очрашасыз икән:

* еш баш авыртулары,

* йокы бозылу,

* хәтер яки концентрация начараю,

* хәлсезлек яки баш әйләнү,

- табибка баруны кичектермәгез. Диагностика һәм дәвалау никадәр иртәрәк башланса, уңай нәтиҗәгә өмет шулкадәр күбрәк.

Инсульттан соң: тернәкләнү һәм профилактика

Инсульт кичергән кешеләргә функцияләрне торгызуга һәм кабат кан тамырлары вакыйгаларын профилактикалауга юнәлдерелгән комплекслы тернәкләндерү терапиясен алу бик мөһим. Бу түбәндәгеләрне үз эченә ала:

* дару препаратларын кабул итү,

* физиотерапия,

* логопедик һәм психологик ярдәм,

* яшәү рәвешен коррекцияләү.

Профилактикага заманча алымнар

Фәнни тикшеренүләр күрсәткәнчә, баш мие авыруларын профилактикалау беренче билгеләр барлыкка килгәнче үк башланырга тиеш. Бу:

* куркыныч факторларын контрольдә тоту (гипертония, шикәр диабеты, симерү),

* зарарлы гадәтләрдән баш тарту,

* неврологта даими күзәтелеп тору.