Аксубай мөхтәсибәте имамы экстремизмны профилактикалау турында: «Туган илне яклау — мөселманның иманына кергән гамәл»

Хәбәрчебез белән әңгәмәдә Аксубай районы имам-мөхтәсибе Равил хәзрәт Камалетдинов бу эшнең төп аспектларын ачып, радикализмга каршы көрәшнең гасырлар буе дәвам иткән традицияләргә һәм җәмгыять һәм хакимият белән тыгыз хезмәттәшлеккә нигезләнүен ассызыклады. 

— Равил хәзрәт, сезнеңчә, экстремизмны һәм терроризмны профилактикалау мәсьәләләрендә мөселман дин әһелләренең төп бурычы нәрсәдән гыйбарәт? Хәзерге заманда имамның роле нинди?

— Экстремизмны профилактикалауда мөселман руханиларының төп бурычы — халыкны системалы ислам мәгарифе һәм традицион кыйммәтләр нигезендә дини агарту. Бу имамның остаз буларак, бигрәк тә яшьләр өчен, исламның хак кыйммәтләренә иярү юлында төп ролен билгели.

Төп алым динле иммунитетны радикаль идеологиягә формалаштыруда тора. Моңа якшәмбе мәктәпләре, мәдәни-спорт чаралары, түгәрәк өстәлләр һәм хакимият, хокук саклау органнары һәм мәгариф учреждениеләре белән тыгыз элемтәдә эшләү аша ирешелә. Яшьләр белән эшләүгә, мәгълүмати мохитне контрольдә тотуга һәм конфессияара татулыкка ярдәм итүгә аерым игътибар бирелә. Заманның төп чакыруы — интернет аша вербовкага каршы тору, анда традицион булмаган ислам идеяләре актив тарала. Профилактика тамырлары Бөтендөнья пәрәвезендә бик тиз үсүче бу агымнарның куркынычын аңлатуда төзелә. Безнең алым хәнәфи мәзһәбенә һәм татар халкының традицион кыйммәтләренә радикализмга ышанычлы альтернатива буларак нигезләнгән.

Имамнар үз эшчәнлекләрен мәхәллә уставлары һәм «ТР мөселманнары Диния нәзарәте имам-хатыйблары тарафыннан гыйбадәт кылулар һәм дини йолаларны үткәрү турында нигезләмәләр» нигезендә, күп гасырлык традицияләргә таянып алып баралар. Профилактиканы көчәйтү өчен квалификацияле имамнар, ислам белеме алу мөмкинлеге (мәчет алды курсларыннан алып югары уку йортларына кадәр) һәм социаль проектларга грант ярдәме кирәк. Мәгариф — радикаль идеологиягә иммунитет формалаштыруның төп коралы.

— Исламның чын кыйммәтләрен халыкка җиткерү өчен сез нинди аралашу алымнарын һәм форматларын кулланасыз?

— Экстремизм һәм террорчылык идеологиясенә каршы тору кысаларында без халык белән системалы эш алып барабыз. Мөхтәсибәт каршында балаларга, яшьләргә һәм өлкәннәргә традицион ислам нигезләрен өйрәтү өчен якшәмбе мәктәпләре оештырылган. Имамнар утырышлары һәм экстремизмга каршы юнәлештәге чаралар үткәрелә. Балалар өчен мәдәни-массакүләм һәм күңел ачу программалары, яшьләр өчен спорт чаралары оештырыла. Хакимият, террорчылыкка каршы комиссия һәм имамнар белән берлектә без «Экстремизмга — юк!» декадасы кысаларында түгәрәк өстәлләр үткәрәбез.

Шулай ук гаиләгә зур роль бирелә. Бала белән ата-ана арасында ышанычлы элемтә булырга тиеш: балалар белән сөйләшергә, аларның аралашу даирәсен һәм кызыксынуларын белергә, файдалы ял итүне тәэмин итәргә кирәк (спорт секцияләре, түгәрәкләр). Бала социаль челтәрләрдән һәм интернеттан ала торган мәгълүматны контрольдә тоту мөһим.

— Безнең районда күпмилләтле халык яши. Милләтара һәм конфессияара татулык экстремизмга каршы көрәштә ничек ярдәм итә?

— Район мөхтәсибәте һәм изге Феодосий Тотемский чиркәве мәхәлләсе арасында конфессияара хезмәттәшлек турында килешү төзелде. Барлык массакүләм чаралар төрле конфессияләрнең рухи лидерлары катнашында гамәлгә ашырыла.

Үзара ярдәмләшү күзәтелә: мөселманнар чиркәүләрне, православие динендәгеләр мәчетләрне торгызуда булышалар. Аксубай өстендә көн саен азан тавышы ишетелә, ә ял һәм бәйрәм көннәрендә чаң тавышы яңгырый. Сабан туе, чуаш халкының Уяв, русларның Троицк бәйрәмнәрен район күләмендә үткәрү традициягә әверелде.

Мөхтәсибәт эше җирле хакимият органнары белән тыгыз элемтәдә корыла: район Башкарма комитеты белән профилактика буенча уртак түгәрәк өстәлләр һәм киңәшмәләр үткәрелә. Координация муниципаль программа кысаларында террорчылыкка каршы комиссия аша алып барыла. Хокук саклау органнары (ТР буенча ЭЭМ, ТР прокуратурасы) даими рәвештә имамнар өчен семинарларда чыгыш ясыйлар. Мәктәпләр белән актив хезмәттәшлек алып барыла.

— Сез цифрлы киңлек куркынычын ничек бәялисез һәм социаль челтәрләрдә һәм мессенджерларда манипуляцияләрдән саклану өчен дин тотучыларга нәрсә киңәш итәсез?

— Интернет традицион булмаган ислам һәм радикаль идеяләрне таратуда төп канал булып танылды. Манипуляцияләрдән саклану өчен ТР мөселманнары Диния нәзарәте офлайн-һәм онлайн-форматларны куллана: имамнар һәм мөселманнарның киң даирәсе өчен семинарлар һәм форумнар үткәрә.

Системалы эшчәнлек түбәндәге принцип буенча төзелә: традицион ислам — ул хәнәфи мәзһәбе һәм Матуриди тарафдарлары. Бу нигездән теләсә нинди тайпылышлар потенциаль куркыныч дип санала. Шикләнүләр белән очрашкан яки аларга якын булган һәр кеше миңа шәхсән яки җирле имамга әңгәмә өчен мөрәҗәгать итә ала. Без белемнәр һәм традицион хәнәфи мәзһәбенә иярү аша иманны ныгытырга ярдәм итәчәкбез.

Форсаттан файдаланып, милләтенә карамастан, район халкын гаиләне сакларга, балаларны тәрбияләүгә игътибар итәргә өндәр идем. Районның чәчәк атуының нигезе буларак милләтара татулыкны сакларга, мәгърифәтчелек эшен алып барырга һәм традицион булмаган агымнарның таралуына юл куймаска кирәк.

Тышкы агрессия, террорчылык һәм экстремизм абсолют явызлык булып тора. Бу янауларга каршы тору, шул исәптән Кораллы Көчләр сафында корал тотып, гаделлек һәм тынычлык урнаштыруга юнәлдерелгән изге эш булып тора. Ватанны саклау — мөселман диненең бер өлеше. Һәм без бүген махсус хәрби операциядә катнашучы барлык яклаучылар өчен дога кылабыз. Ватанга хезмәт итү Аллаһы Тәгаләгә табыну (ибада) формасы булып тора, ул вакытта кеше җәмгыять һәм дәүләт алдында үз вазифаларын намус белән башкара. Нәкъ менә шуңа күрә имамнар мәхәллә кешеләренә чын мөселман — үз иленә файда китерүче, үз халкы өчен ышанычлы терәк һәм Ватанын тугры саклаучы кеше икәнен аңлаталар.

— Әңгәмә өчен рәхмәт!