Хәтерлиләр һәм горурланалар: авылның легендар шәхесенең бер гасырлык юбилее

Бәйрәмгә бик күп кеше килде: юбилярның балалары, оныклары һәм туганнары, авылдашлары, дин әһелләре. Мәртәбәле кунаклар арасында район башлыгы Алмаз Мингулов, Татарстан экология һәм табигый байлыклар министры Азат Җиһаншин һәм «Татмелиоводстрой» ҖЧҖ генераль директоры Рөстәм Сөнгатуллин бар иде.

Юбилей чарасы Яңа Ибрай мәктәбе музеенда башланды. Кунаклар авыл тарихына һәм аның легендар кешеләренә багышланган экспозиция белән таныштылар, алар арасында Ирек Батыршин да бар. Делегация авылның Дан мемориалында булды – Ирек Батыршин бюстына һәм якташларыбыз – Бөек Ватан сугышы геройлары һәйкәленә чәчәкләр салды.

Юбилейның тантаналы өлеше авыл мәдәният йортында узды. Мәдәният йорты фойесында кунаклар өчен кайчандыр Ирек Гариф улы җитәкләгән «Үсәр» колхозы тарихыннан документлар һәм материаллар тәкъдим ителде. Шулай ук балалар сәнгать мәктәбенең рәсем бүлеге укучыларының Ирек Батыршинның тууына 100 ел тулуга багышланган «Ватаным матурлыгы» пленэр эшләре күргәзмәсе һәм агачтан эшләнгән әйберләр экспозициясе оештырылды.

Җыелучылар якташның сугышчан һәм хезмәт батырлыгы, аның эшчәнлегенең район үсеше өчен әһәмияте, туган якка булган мәхәббәте һәм авыл халкының тормышын яхшырту омтылышы турында сөйләделәр.

Программаны мәгариф ветераны һәм туган якны өйрәнүче Шәүкәт Кәбиров алып барды. Ул Батыршин белән бер үк вакытта яшәгән һәм эшләгән, аның турында күпне сөйли алган кеше. Очрашу җылы һәм күңелле узды.

Юбилей кунакларын Яңа Ибрай авыл җирлеге башлыгы Фәһим Кәбиров сәламләде һәм Ирек Батыршинның авыл өчен чын мәгънәсендә героик шәхес булуын ассызыклады.

Район башлыгы Алмаз Мингулов, тантананы ачып, авылдашлары һәм авыл тарихы турындагы истәлекне саклаулары өчен оештыручыларга рәхмәт белдерде.

– Ирек Гариф улының хезмәте чыннан да бәяләп бетергесез, – дип билгеләп үтте район җитәкчесе. – Ул авылны һәм районны үстерүгә зур өлеш керткән, авылдашларның хезмәт, тормыш шартларын яхшыртуга омтылган шәхес. Авыл халкының аның турындагы истәлекне саклавы һәм мәктәптә яшь буын белсен өчен аның хөрмәтенә чаралар үткәрелүе горурлык һәм ихтирам уята.

Җыелучылар алдында ТР экология һәм табигый байлыклар министры Азат Җиһаншин чыгыш ясады:

– Ирек Батыршин кем өчендер – укытучы, кем өчендер – колхоз рәисе, дус, ә минем өчен – яраткан бабам, – дип ассызыклады ул. – Мин бабам белән горурланам. Ул минем өчен яхшы оештыручы, оста хуҗа, җитәкче һәм яхшы күңелле кеше буларак һәрнәрсәдә үрнәк. Аның 17 яшендә фронтка китүе һәм взвод командиры булуы аның холкы турында күп сөйли. Бабай һәрвакыт минем хәтеремдә.

Юбилярның улы Замир Батыршин әтисе турындагы хатирәләре белән уртаклашты – аның катлаулы язмышы, хезмәт иткән эшенә тугрылыгы, балаларына һәм оныкларына булган мәхәббәте турында сөйләде.

Ирек Батыршин колхозны җитәкләгән елларда комбайнчы булып эшләгән 93 яшьлек авыл хуҗалыгы ветераны Яхья Зартдинов чыгыш ясаганда, зал җылы алкышларга күмелде. Яхья Кыям улы бергә эшләгән вакытларны һәм колхоз, авыл язмышы өчен рәиснең югары җаваплылыгы турындагы хатирәләре белән уртаклашты.

Программада хөрмәтле якташыбыз истәлегенә җырлар һәм гармун көйләре яңгырады.

Ирек Батыршин 1926 елның 13 июнендә авыл укытучылары гаиләсендә туа.

Унҗиде яшендә фронтка китә, Икенче Белоруссия фронты составында сугыша. 1944 елда авыр яралана һәм контузия ала.

Фронтовик авыл мәктәбендә укытучы булып эшли, Казан педагогия институтын тәмамлый. Юллама буенча Әтнә районында эшли, тарих укыта, аннары туган ягына кайта. Аның хатыны, Рәхимә Гайнетдин кызы Яңа Ибрай мәктәбендә укытучы булып эшли, ә Ирек Гариф улы партия район комитетына инструктор итеп билгеләнә. 1960 елдан туган мәктәбендә химия һәм биология фәннәреннән белем бирә. Ике елдан соң аны Вахитов исемендәге колхозга партия эшенә җибәрәләр.

Оештыру сәләтен ул «Үсәр» колхозын җитәкләп, тулысынча күрсәтә. Аның җитәкчелегендә хуҗалык тиз арада алдынгы күрсәткечләргә ирешә. Кайчандыр артта калган хуҗалык структурасында кирпеч заводы барлыкка килә, ул сезонда миллион данәгә кадәр кирпеч чыгарган. Шул ук вакытта Ирек Батыршин җитәкчелегендә авыл хуҗалыгында җитди алга китеш була: «Үсәр» колхозында бөртекле культураларның уңышы сизелерлек арта, бер сыердан савым 1000 (1964) килограммнан 3200 килограммга кадәр арта.

Ирек Гариф улының зирәк җитәкчелеге аркасында «Үсәр» колхозы бурычларыннан котылып кына калмыйча, районда лидер булып таныла, Татарстанның иң яхшы хуҗалыклары исәбенә керә. Аның җитәкчелегендә 200 урынлы балалар бакчасы, халыкның күптәнге хыялы – 1200 урынлы мәктәп, шулай ук башка социаль объектлар – мәдәният йорты, ике катлы сәүдә бинасы, ак он һәм фураж тарттыру өчен тегермән төзелә.

Ирек Батыршин энтузиаст һәм идеяләр бирүче була, аны хөрмәт итәләр һәм аңардан үрнәк алалар.

1978 елда ул Югары Ослан районының артта калган «Луч Октября» совхозын җитәкли. Аның җитәкчелегендә хуҗалык алдынгылар сафына баса, ә рәискә РСФСРның атказанган авыл хуҗалыгы хезмәткәре дигән мактаулы исем бирелә. Сәламәтлеге какшавы аркасында ул 58 яшендә лаеклы ялга китә һәм туган ягына әйләнеп кайта.

Ял шартлы булып чыга: ул авылга ярдәм итүен дәвам итә – үзенең элемтәләре ярдәмендә автокран, янгын сүндерү машинасы, яңа пилорама сатып алырга булыша. Газлаштыру вакытында күрше колхозларның ике җитәкчесе аңа ике авылны газлаштыру проекты өчен җаваплылыкны үз өстенә алуын үтенеп мөрәҗәгать итәләр. 1991 елда авыл читендә төзелгән газ көйләгеч пунктында факел кабына. Хатыны белән өч ул һәм бер кыз үстергәннәр. Ирек Батыршин 2010 елда вафат була.