Халыкны эш белән тәэмин итү турында яңа закон проекты гражданнарның хокукларын яклауны көчәйтәчәк

2024 елның 1 гыйнварыннан быелның 15 мартында беренче укылышта кабул ителгән халыкның мәшгульлеге турында яңа Закон үз көченә керәчәк. Яңа закон проектында ихтыяҗ нәрсә белән бәйле соң? Бу турыда Мәшгульлек үзәге җитәкчесе Иван Маклаков белән әңгәмә корабыз.

– Гамәлдәге закон 1991 елда кабул ителгән иде һәм ул бүгенге көн таләпләренә җавап бирми. Хезмәт базарында зур үзгәрешләр булды. Дәүләт Думасында вәзгыятьне тамырдан үзгәртергә кирәк, дип саныйлар, һәм моның өчен халыкның мәшгульлеге турындагы канунны хәзерге чынбарлыкка туры китерергә кирәк.

–Сезнең фикерегезчә, анда эшен югалткан гражданнарның мәнфәгатьләренә җавап бирүче иң игътибарлысы нәрсә?

–Гражданнарга шәхси үзенчәлекләрен һәм тормыш хәлләрен исәпкә алып ярдәм итү. Яңа закон проекты гражданнарны эшкә урнаштыруны гына түгел, аларның һөнәри осталыкларын үстерүгә дә юнәлдерелгән.

–Яңа бүлекләр – ул инвалидларның мәшгульлегенә ярдәм итү, безнең хезмәтнең дәүләт хакимияте органнары һәм үзидарәләр, шулай ук мәгариф системасы оешмалары белән үзара хезмәттәшлеге. Һәм, әлбәттә, гражданнарның легаль булмаган мәшгульлегенә каршы тору.

–Гражданинны эшсез дип тану һәм исәптән төшерү тәртибе үзгәрдеме?

–2025 елның 1 гыйнварыннан башлап, эшсез гражданны эшкә урнаштырганда эш эзләүнең индивидуаль планы рәсмиләштереләчәк, ул эш белән тәэмин итүгә ярдәм итү планы дип атала, аны үтәмичә аңа пособие түләнмәячәк. Бу – гражданинга адреслы ярдәм күрсәтүнең яңа коралы. Гражданинга дәүләт ярдәме катгый рәвештә план нигезендә биреләчәк.

–Гражданинның мәшгульлегенә булышлык итүнең индивидуаль планы нинди мәгълүматны үз эченә ала?

–Ул гариза бирүче белән бергә төзеләчәк, һәм аны формалаштырганда аның өчен яраклы эш билгеләнәчәк, тормыш хәлләре исәпкә алыначак һәм дәүләт ярдәме чараларының индивидуаль исемлеге күрсәтеләчәк. Шулай ук мөрәҗәгать итүченең Мәшгульлек үзәгенә килү датасы, пособие түләү вакыты, мөрәҗәгать итүченең хокуклары һәм бурычлары, гражданны озата баручы үзәк хезмәткәренең вазыйфалары күрсәтеләчәк. Кирәк булганда, билгеле бер вакыттан соң аны, ярдәмнең яңа чараларын эзләүнең индивидуаль планына кертеп, кабат профильләштерү мөмкин булачак.

–Гражданинны эшсез дип табу тәртибе үзгәрдеме?

–Гражданин эшсез дип танылуга дәгъва кылуын күрсәтеп гариза бирә, ләкин, бүгенге кебек, яшәү урыны буенча түгел, ә тору урыны буенча тапшыра. Шул ук вакытта резюме да бирергә тиеш булачак. Эш сайлау өчен гариза бирүче Үзәккә гариза тапшырганнан соң 3 эш көненнән дә соңга калмыйча килергә тиеш. Ә аның үзен эшсез дип тану өчен килүе, гариза биргән көннән алып 11 көннән дә соңга калмыйча, мәҗбүри.

– Хәрби хезмәтне тәмамлаган гражданнар өчен эшкә урнаштыруда өстенлек бармы?

–Әлбәттә, яшьләр һәм инвалидларның мәшгульлегенә ярдәм итүдәге кебек үк. Бу категория гражданнарга ярдәм итүнең төп чаралары федераль стандартлар белән каралган.

–Закон проектында түләүләр системасына кагылышлы үзгәрешләр дә каралганмы?

–Әйе. Чөнки тормыш көннән-көн үзгәрә, ә социаль түләүләр еллык индексацияне исәпкә алып билгеләнә. Эшсезлек буенча пособиеләрнең максималь һәм минималь күләме яңа закон белән дә гарантияләнәчәк. Шунысын да ассызыклап үтәсе килә: шәхси эшмәкәр, үз-үзен эш белән тәэмин итүче, КФХ башлыклары һәм әгъзалары, шулай ук ГПД буенча эшчәнлекләрен туктаткан гражданнарга эшсезлек буенча пособие түләү шартлары да яхшырачак. Әгәр дә бүген, гамәлдәге закон буенча, пособие 3 айга минималь күләмдә билгеләнә икән, яңасы буенча, уртача хезмәт хакыннан чыгып, элекке эш урыны буенча 6 айга билгеләнергә мөмкин.

– Бу яңалыклар кайчан үз көченә керәчәк?

–2024 елның 1 гыйнварыннан – социаль түләүләрне башкару, легаль булмаган эш белән тәэмин итүгә каршы тору (легаль булмаган эш белән тәэмин итү фактлары ачыкланган эш бирүчеләрнең ачык реестрын алып бару турындагы нигезләмәләрдән тыш); 2024 елның 1 августыннан – инвалидларның мәшгульлегенә булышлык итү; 2025 елның 1 гыйнварыннан мәшгульлеккә булышлык итүнең шәхси планы һәм эшсез гражданны мәҗбүри профильләштерү кертелә, шулай ук мәшгульлек өлкәсендә дәүләт ярдәме чаралары, гражданнарның шәхси эшләрен һәм хисап эшләрен формалаштыру, алып бару һәм саклау, дәүләт контроле (күзәтчелек) чаралары гамәлгә ашырыла башлаячак.

–Җентекле мәгълүмат өчен рәхмәт.